Kullanım alanı · Pazar Araştırması

Pazar araştırması için residential proxy

E-ticaret ve içerik siteleri konumunuza göre farklı fiyat ve stok gösterebilir. Residential erişim yerel görünümü yakalamaya yardım eder.

Neden residential?

Fiyat izleme, stok kontrolü ve yerel içerik karşılaştırması; doğru ülke çıkışı olmadan yanıltıcı sonuçlar üretebilir.

Static residential, aynı pazardan düzenli ölçüm için uygundur. Birden fazla pazarı tarıyorsanız rotating IPv4 ile ülke bazlı oturumlar planlayın.

Toplanan veriyi yalnızca meşru rekabet istihbaratı ve kendi iş kararlarınız için kullanın; kişisel veri ve kapalı sistemlere yetkisiz erişim kapsam dışıdır.

Pazar Araştırması rehberi

Kısa cevap

Pazar araştırması için residential proxy, rakip sitelerin farklı ülkelerdeki fiyat, stok, kampanya ve içerik görünümünü o pazardaki bir ev kullanıcısının bağlantısından görmenizi sağlar. Sağlam sonuç için pazarları ve ürün sepetini önceden seçin, ölçümü yerel saatte yapın, vergi ve para birimi esasını kaydedin. Uzun soluklu sabit gözlemde Static IPv4, çok haneden örneklemede Rotating IPv4 öne çıkar.

Pazar araştırması için residential proxy: yerel müşterinin ekranından bakmak

Aynı ürün sayfasını aynı dakikada Türkiye’den, Almanya’dan ve Hollanda’dan açtığınızı düşünün. Adres aynıdır, ama ekranda gördükleriniz çoğu zaman aynı değildir. Fiyat başka bir para biriminde ve başka bir vergi esasıyla yazılmış olabilir; bir pazarda “stokta” görünen ürün diğerinde “bu ülkeye gönderilemiyor” uyarısı taşıyabilir; ana sayfadaki kampanya bandı, ürün açıklamasının uzunluğu, hatta önerilen ürünler bile değişebilir. Pazar araştırmasının işi bu farkları tahmin etmek değil, belgeleyerek kayda geçirmektir.

Merkez ofisten, bir bulut sunucusundan ya da kurumsal VPN’den yapılan kontroller bu farkı yakalayamaz. Site sizi bulunduğunuz ülkenin ziyaretçisi olarak görür ya da barındırma ağlarından gelen trafiğe farklı davranabilir. Residential proxy, isteğinizi hedef pazardaki gerçek bir ISP aboneliğine ait IP adresinden çıkarır; böylece site, o pazarda sıradan bir ev bağlantısından gelen ziyaretçiye ne gösteriyorsa onu görürsünüz. ResidentialProxy kataloğundaki dört ürün bu işin farklı parçalarını üstlenir ve hangisinin nereye düştüğü, ölçtüğünüz pazara ve gözlemin türüne bağlıdır.

Bu rehber, tek seferlik bir pazara giriş çalışmasından sürekli işleyen bir rekabet panosuna kadar ölçeklenebilen bir araştırma tasarımı anlatır: hangi pazarlar, hangi ürünler, hangi sıklık, hangi kanıt, hangi maliyet ve hangi hukuki sınır. İşe, görünümün hangi katmanlarının pazardan pazara değişebildiğini ve her katman için neyin saklanması gerektiğini netleştirerek başlayalım.

Pazara göre değişebilen görünüm katmanları ve kayda geçirilecek kanıt
KatmanPazardan pazara nasıl değişebilirAraştırma sorusuSaklanacak kanıt
FiyatPara birimi, vergi dahil ya da hariç gösterim, taksit seçeneği, yerel fiyat listesi ya da kur çevirisiRakip bu pazarda hangi fiyat düzeyinde konumlanıyor?Ham fiyat metni, para birimi kodu, vergi ibaresi, ölçüm saati
Stok ve gönderimÜrün satışta, tükenmiş, ön siparişte ya da o ülkeye gönderim dışı görünebilirRakibin bu pazardaki ürün yelpazesi ne kadar geniş?Stok ibaresi, gönderim uyarısı, teslim süresi metni
KampanyaYerel indirim günleri, kupon, ücretsiz kargo eşiği, “X al Y öde” gibi mekanizmalarRakip hangi dönemde, hangi mekanizmayla indirim yapıyor?Vitrin ekran görüntüsü, kampanya metni, başlangıç ve bitiş ifadesi
İçerikDil, ürün başlığı, açıklama uzunluğu, ölçü birimleri, iade ve garanti ifadeleriRakip içeriğini bu pazara ne kadar uyarlamış?Sayfa metninin özeti, dil etiketi, ekran görüntüsü
Ödeme ve teslimatYerel ödeme yöntemleri, kapıda ödeme, teslimat seçenekleri ve süreleriSatın alma deneyimi yerel alışkanlıklara uyuyor mu?Ürün sayfasında görünen ödeme ve teslimat ibareleri

Pazar seçimi: önce yerelleştirme testi, sonra kapsam eşleştirmesi

Her ülkeyi ölçmek ne mümkün ne de gerekli. Pazar listesini üç filtreyle daraltın. Birincisi iş sorusudur: satış yaptığınız, girmeyi planladığınız ya da rakibinizin büyüdüğünü düşündüğünüz pazarlar. İkincisi rakip varlığıdır: izlediğiniz rakiplerin o pazarda gerçekten satış yapıp yapmadığı. Üçüncüsü, çoğu ekibin atladığı yerelleştirme testidir: hedef site o pazara gerçekten farklı bir görünüm sunuyor mu?

Yerelleştirme testini küçük tutun. Her aday pazar için rakip sitelerden beş ürün seçin; bu ürünleri aynı saat aralığında hem Türkiye çıkışından hem aday pazarın çıkışından açın ve fiyatı, para birimini, stok ibaresini ve ana sayfa kampanyasını yan yana koyun. Hiçbir fark yoksa site bu pazar için ayrı bir görünüm üretmiyor demektir ve sürekli ölçüm bütçesini başka bir pazara ayırabilirsiniz. Fark varsa, farkın hangi katmanda çıktığı örneklem planınızı belirler: yalnız para birimi değişiyorsa fiyat paneli yeterlidir, vitrin de değişiyorsa kampanya izlemesi gerekir. Bu test, en küçük Rotating IPv4 paketiyle birkaç pazarda birden yapılabilir.

Pazar listesi netleştiğinde her pazarı katalogdaki ürünlerle eşleştirin. ResidentialProxy’de static ve rotating ürünlerin ülke kapsamı farklıdır ve bazı pazarlarda yalnız bir ürün ailesi bulunur. Aşağıdaki tablo, ürün sayfalarındaki doğrulanmış paket verisinin pazar araştırması açısından özetidir.

Pazar → katalogdaki residential seçenekler (doğrulanmış paket verisine göre)
PazarStatic IPv4 (aylık)Rotating IPv4 (GB, tek seferlik)IPv6 seçenekleri
Türkiye1, 5, 10, 50 ve 100 IP; her pakette IP başına 2,25 USDÖne çıkan lokasyonlar arasındaStatic IPv6 (100 IP’den 10.000 IP’ye) ve Rotating IPv6 (port bazlı)
ABD5, 10, 50 ve 100 IP; 5 IP 17,5 USD, 10 IP 34 USDÖne çıkan lokasyonlar arasındaStatic IPv6 ülke listesinde görünür; doğrulanmış paketler Türkiye lokasyonundadır
Almanya5, 10, 50 ve 100 IP; 5 IP 17,5 USD, 10 IP 34 USDÖne çıkan lokasyonlar arasındaYok
Birleşik Krallık, Hollanda, Fransa, Polonya, Avusturya, Portekiz, Kanada, Brezilya5, 10 ve 20 IP; 5 IP 17,5 USD, 20 IP 68 USDÖne çıkan lokasyonlar arasındaYok
İspanyaÜlke listesinde yer alır, doğrulanmış paket yayınlanmamıştırÖne çıkan lokasyonlar arasındaYok
Avustralya, Japonya, HindistanYokÖne çıkan lokasyonlar arasındaYok
Listede adı geçmeyen diğer pazarlarYokKapsam notu 180+ lokasyon; ülkenin seçilebildiğini panelde doğrulayınYok

Tablodan çıkan pratik sonuç şudur: Türkiye dışındaki pazarlarda sabit bir yerel kimlik için en küçük birim 5 IP’dir, Türkiye’de ise tek IP alınabilir. Avustralya, Japonya ve Hindistan gibi pazarlarda static seçenek bulunmadığından, bu ülkelerdeki uzun soluklu gözlemi Rotating IPv4’ün oturum seçenekleriyle kurmanız gerekir. Ürün sayfalarındaki paket kartları her zaman güncel listeyi gösterir; buradaki tablo, yazıldığı tarihteki katalog verisinin özetidir ve bir pazara bütçe ayırmadan önce kartlardan yeniden kontrol edilmelidir.

Örneklem planı: hangi ürünler, kaç gözlem, hangi sıklıkla

Pazar araştırmasında sık yapılan hata, ölçülebilen her şeyi ölçmektir. Binlerce ürünün fiyatını toplamak etkileyici görünür; ama araştırma sorusu “rakip bu pazarda bizden pahalı mı?” ise, iyi seçilmiş kırk ürünlük bir sepet daha net ve daha ucuz bir cevap verir. Sepet mantığı, enflasyon ölçümünde kullanılan fiyat sepetine benzer: ürünler pazarı temsil edecek biçimde seçilir ve aynı ürünler zaman içinde aynı yöntemle izlenir.

Sepeti tabakalara göre kurun

Sepeti üç eksende tabakalayın. Kategori ekseni, sepetin tek bir ürün grubuna yığılmasını önler. Fiyat bandı ekseni giriş, orta ve üst segmenti ayrı ayrı temsil eder; rakipler çoğu zaman bu bantlarda farklı stratejiler izler. Rol ekseni ise ürünün sizinle ilişkisini tanımlar: kendi ürününüzün doğrudan karşılığı, ikamesi ya da tamamlayıcısı. Her tabakadan birkaç ürün seçtiğinizde, “rakip giriş segmentinde iddialı, üst segmentte bizimle aynı düzeyde” gibi bir bulguyu destekleyecek veriye sahip olursunuz.

Ürünleri pazarlar arasında eşleştirirken üretici kodu ya da model numarası kullanın; aynı ürün farklı ülkelerde farklı adla ya da farklı paket boyutuyla satılabilir. Bir pazarda karşılığı bulunmayan ürünü sepetten sessizce çıkarmayın, “bu pazarda yok” diye işaretleyin. Rakibin hangi ürünleri hangi pazara taşımadığı, fiyat kadar değerli bir bulgudur.

Sabit panel mi, kesit ölçüm mü?

İki temel tasarım vardır. Sabit panelde aynı ürünler aynı pazarlarda düzenli aralıklarla ölçülür; zaman içindeki hareketi, kampanya ritmini ve fiyat tepkilerini gösterir. Kesit ölçümde ise belirli bir anda geniş bir ürün ve pazar yelpazesi bir kez fotoğraflanır; pazara giriş kararı, yıllık fiyat konumlandırması ya da yönetim sunumu için uygundur. Çoğu ekip ikisini birlikte kullanır: küçük bir sabit panel sürekli çalışır, büyük bir kesit ölçüm çeyrekte bir yapılır.

Sıklığı, verinin ne kadar hızlı değiştiği değil, kararınızın ne kadar sık verildiği belirlemelidir. Kendi fiyatlarınızı ayda bir güncelliyorsanız rakibi saatlik ölçmek karar kalitesini artırmaz; yalnız maliyeti ve hedef siteye bindirdiğiniz yükü artırır. Aşağıdaki tablo, yaygın araştırma sorularını uygun tasarım ve sıklıkla eşleştirir; değerler başlangıç önerisidir ve ilk ayın sonunda gözden geçirilmelidir.

Araştırma sorusuna göre örneklem tasarımı ve ölçüm sıklığı (başlangıç önerisi)
Araştırma sorusuTasarımÖrneklemSıklık
Yeni pazarda fiyatımızı nereye koymalıyız?KesitTabakalı 30–60 ürün, 2–4 rakipİki hafta içinde üç tekrar; sonra çeyrekte bir
Rakip yerel fiyat listesi mi tutuyor, kur mu çeviriyor?Sabit panelTüm pazarlarda bulunan 10–20 ürünHaftada bir, bütün pazarlarda aynı yerel saat penceresinde
Rakibin kampanya takvimi nasıl işliyor?Sabit panel (vitrin)Ana sayfa ve 2–3 kampanya ya da kategori sayfasıNormalde haftada iki; kampanya penceresinde günlük
Ürün yelpazesi pazardan pazara ne kadar değişiyor?KesitSeçili kategorilerin ilk liste sayfalarıAyda bir
Aynı pazarda herkes aynı fiyatı mı görüyor?Çoklu gözlem10 ürün, farklı hanelerden kısa aralıklı tekrarlarAyda bir yoğun ölçüm günü
İçerik yerelleştirmesi ne düzeyde?KesitSepetteki ürünlerin açıklama ve görselleriÇeyrekte bir

Static ve dönen residential: aynı haneden mi, farklı hanelerden mi bakmalı?

Pazar araştırmasında ürün seçimini “static mi rotating mi?” sorusundan çok, gözlemin kimin gözünden yapılacağı sorusuyla düşünmek daha verimlidir. Bazı sorular tek bir yerel ziyaretçinin haftalar içindeki deneyimini ister; bazıları ise aynı pazardaki birçok farklı ziyaretçinin aynı anda ne gördüğünü. İlki için sabit bir kimlik, ikincisi için dönen bir havuz gerekir. Çoğu araştırma ikisine birden ihtiyaç duyar.

Static IPv4: haftalarca aynı yerel ziyaretçi

Static IPv4, aynı residential IPv4 adresini belirli bir süre boyunca sabit tutar ve aylık faturalanır. Sabit panelde her ölçümün aynı ağ kimliğinden yapılması, iki ölçüm arasındaki farkın sizin kimliğinizdeki bir değişimden değil sitedeki bir değişimden kaynaklandığından emin olmanızı sağlar. Bu IP’yi kalıcı bir çerez deposu, sabit bir dil tercihi ve sabit bir çerez onayı kararıyla eşleştirdiğinizde, aynı “yerel panelisti” her hafta aynı koşullarla siteye gönderirsiniz.

Katalogda Türkiye’de IP başına 2,25 USD’den tek IP alınabilir; ABD, Almanya ve listelenen diğer ülkelerde en küçük paket 5 IP ve 17,5 USD’dir. 5 IP, bir pazarda beş ayrı panelist demektir. Her rakip site için ayrı bir sabit kimlik atarsanız her site karşısında tutarlı tek bir ziyaretçi görür; bir sitede ölçümü durdurmanız gerekirse diğer sitelerin panelistleri bundan etkilenmez.

Rotating IPv4: pazarın farklı hanelerinden örnek

Rotating IPv4 istekleri farklı residential IP’lerden çıkarır ve GB üzerinden, tek seferlik paketlerle faturalanır: 2 GB 2,5 USD; 10 GB 12 USD, 20 GB 24 USD, 50 GB 60 USD ve 100 GB 120 USD. 10 GB ve üzerindeki paketlerin hepsi GB başına 1,20 USD’ye denk gelir; yani büyük paket birim fiyatı düşürmez, yalnız daha seyrek satın alma anlamına gelir. Ürün sayfasında 15 lokasyon öne çıkar ve kapsam notu 180+ lokasyondur.

Pazar araştırmasında dönen havuzun iki özgün kullanımı vardır. Birincisi geniş örneklemedir: kesit ölçümde yüzlerce sayfayı tek bir adrese yüklenmeden açarsınız. İkincisi çoklu gözlemdir: aynı ürünü kısa aralıklarla farklı IP’lerden (çoğunlukla farklı hanelerden) açtığınızda, sitenin ziyaretçileri gruplara ayırıp farklı fiyat ya da farklı kampanya gösterip göstermediğini görürsünüz. Tek bir sabit IP’den yapılan ölçüm bu dağılımı göremez; panelistin denk geldiği grup, bütün pazarın görünümü sanılır. Katalog, ürünün sticky (belirli süre aynı IP) ve dönen oturum senaryolarına uyumlu olduğunu belirtir; sticky sürenin uzunluğunu ve ülkenin nasıl seçildiğini panelde kontrol edin.

IPv6 seçenekleri: yalnız Türkiye’de ve yalnız destekleyen hedeflerde

Static IPv6 ve Rotating IPv6 için doğrulanmış paketler Türkiye lokasyonunda yayınlanır. Static IPv6’da 100 IP aylık 6 USD’den başlar ve paket tanımına göre sınırsız bant genişliği sunar; Rotating IPv6 port bazlıdır ve aylık 1 port 29 USD, 5 port 80 USD, 10 port 175 USD’dir. Bu ürünler yalnız hedef site IPv6 üzerinden yanıt veriyorsa işe yarar. Türkiye pazarında izlediğiniz sitelerin IPv6 desteğini tek tek doğrulayın; desteklemeyen bir site varsa o site için IPv4 ürünlerinden biri gerekir. IPv6 ziyaretçisine gösterilen içeriğin IPv4 ziyaretçisine gösterilenle aynı olduğunu da varsaymayın; ilk turda iki adres ailesinden aynı sayfaları açıp karşılaştırın.

Fiyat etiketini çözümlemek: para birimi, vergi, taksit ve kur çevirisi

Pazarlar arası fiyat karşılaştırmasında asıl soru “hangi rakam?” sorusudur. Ürün sayfasındaki etiket, çoğu zaman birkaç bileşenin bir araya gelmiş hâlidir ve hangi bileşenin etikete dahil olduğu pazara göre değişir. Karşılaştırmadan önce her pazar için etiketin neyi içerdiğini çözümleyin ve bütün pazarları tek bir esasa çevirin. Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan bileşenleri ve her biri için önerilen kuralı gösterir.

Fiyat etiketinin bileşenleri ve karşılaştırma kuralı
BileşenPazarlarda nasıl görünebilirKarşılaştırma kuralı
Katma değer vergisiTürkiye’de, AB ülkelerinde ve Birleşik Krallık’ta tüketici fiyatlarında genellikle dahildir; kurumsal satış sayfalarında hariç olabilirVergi hariç tutara indirin; kullandığınız oranı ve kaynağını ayrı sütunda tutun
Satış vergisiABD ve Kanada’da etikette çoğunlukla yer almaz, teslimat adresine göre ödeme adımında eklenirEtiketi vergi hariç kabul edin; tahmini vergi eklemeyin
İthalat vergisi ve gümrükSınır ötesi satışta “vergiler dahil” ya da “teslimatta ödenir” ibaresiyle gösterilebilirİbareyi kaydedin; iki model aynı satırda karşılaştırılmaz
TaksitTürkiye’de aylık taksit tutarı ana fiyattan daha göze çarpan biçimde öne çıkarılabilirPeşin fiyatı esas alın; vade farkını ayrı alan olarak saklayın
KargoÜcretsiz kargo eşiği ve kargo ücreti pazara göre değişirEtiket fiyatına eklemeyin; eşiği ve ücreti ayrı sütunda tutun
Üye ya da uygulama fiyatıOturum açınca ya da mobil uygulamada görünen ayrı bir fiyatZiyaretçi görünümünün dışında sayın; ölçüldüyse ayrıca işaretleyin
Kur çevirisi gösterimiSite yerel bir fiyat listesi yerine ana para biriminden anlık çeviri gösterebilirAşağıdaki testle tespit edin; çeviri ise bulguyu buna göre yorumlayın

Son satır, pazar araştırmasında en çok gözden kaçan bulgudur. Bir rakip her pazar için ayrı bir fiyat listesi yönetebilir ya da tek bir ana fiyatı ziyaretçinin para birimine kurla çevirebilir. İlk durumda fiyatlar pazar koşullarına göre bilinçli olarak farklılaşır; ikinci durumda iki pazar arasındaki fark yalnız kur hareketidir ve rakibin o pazara özel bir fiyat stratejisi yoktur. Ayrımı yapmak için aynı ürünün iki pazardaki fiyatlarının oranını, ölçüm günündeki kurla karşılaştırırsınız. Oran kura çok yakınsa ve sepetin büyük bölümünde böyleyse, site çeviri yapıyordur. Aşağıdaki kod bu kontrolü tek tek ürünler yerine sepet düzeyinde yapar.

Python: rakip yerel fiyat listesi mi kullanıyor, kur mu çeviriyor?
from statistics import median

TOLERANS = 0.015    # ima edilen kur, ölçüm günü kuruna yüzde 1,5 içinde ise "yakın" (varsayım)
KARAR_ESIGI = 0.8   # sepetin yüzde 80 ve fazlası yakınsa site çeviri yapıyor sayılır (varsayım)


def kur_cevirisi_testi(sepet, kur):
    """
    sepet: [(urun_kodu, fiyat_a, fiyat_b), ...]
      fiyat_a: A pazarında, fiyat_b: B pazarında aynı ürünün etiket fiyatı.
      İki fiyat aynı vergi esasında ve aynı yerel saat penceresinde alınmış olmalı.
    kur: ölçüm günü için 1 birim B para biriminin A para birimi karşılığı.
    """
    sapmalar = {}
    for kod, fiyat_a, fiyat_b in sepet:
        if fiyat_a and fiyat_b:
            ima_edilen = fiyat_a / fiyat_b
            sapmalar[kod] = (ima_edilen - kur) / kur
    if not sapmalar:
        return {"karar": "veri yok"}

    yakin = [kod for kod, s in sapmalar.items() if abs(s) <= TOLERANS]
    oran = len(yakin) / len(sapmalar)
    return {
        "karar": "kur çevirisi" if oran >= KARAR_ESIGI else "yerel fiyat listesi",
        "yakin_oran": round(oran, 2),
        "ortanca_sapma": round(median(sapmalar.values()), 4),
        # en çok sapan beş ürün: elle incelenecek adaylar
        "incele": sorted(sapmalar, key=lambda k: abs(sapmalar[k]), reverse=True)[:5],
    }


# Aynı sepeti iki kez çalıştırın: vergi hariç ve vergi dahil tutarlarla.
# Bazı siteler vergi dahil fiyatı çevirir, bazıları vergi hariç tutarı çevirip
# yerel vergiyi sonradan ekler; hangisinde "yakın" sonuç çıktığı da bir bulgudur.
# sonuc = kur_cevirisi_testi(sepet_vergi_haric, kur=OLCUM_GUNU_KURU)

Toleransı ve karar eşiğini kendi verinize göre ayarlayın; koddaki değerler varsayımdır. Psikolojik fiyat bitişleri, çeviri yapan sitelerde de görülebilir, çünkü bazı siteler çevirdikten sonra tutarı yuvarlar; bu yüzden yalnız yakın oran yerine ortanca sapmaya da bakın. Ölçümün iki pazarda aynı saat aralığında yapılması şarttır: kurun hareketli olduğu bir günde birkaç saat arayla alınan fiyatlar, çeviri yapan bir siteyi yerel liste kullanıyor gibi gösterebilir. Kur kaynağını ve saatini de test sonucuyla birlikte saklayın.

Kampanya, vitrin ve içerik farklarını veriye çevirmek

Fiyat sayıdır ve karşılaştırması görece kolaydır. Kampanya bandı, ana sayfa düzeni ya da ürün açıklaması ise nitel veridir ve ancak bir kodlama şemasıyla karşılaştırılabilir hâle gelir. Kodlama şeması, her gözlemde aynı soruların aynı seçeneklerle cevaplanmasını sağlar; böylece “Almanya’daki vitrin daha iddialı” gibi bir izlenim, sayılabilir ve tekrarlanabilir bir bulguya dönüşür. Başlangıç için şu alanlar çoğu araştırmaya yeter:

  • Kampanya mekanizması: yüzde indirim, tutar indirimi, kupon kodu, ücretsiz kargo, paket fiyatı, hediye ürün.
  • Görünür yer: ana sayfa üst bandı, ana sayfa vitrini, kategori sayfası, ürün sayfası, açılır pencere.
  • Süre ifadesi: tarihli bitiş, geri sayım sayacı, “stoklarla sınırlı” gibi belirsiz bir ifade ya da süre belirtilmemesi.
  • Hedef ifadesi: herkese açık, yeni üyelere, uygulama kullanıcılarına ya da belirli bir ödeme yöntemine özel.
  • Yerel bağ: kampanyanın yerel bir bayram, indirim günü ya da mevsimsel dönemle ilişkilendirilip ilişkilendirilmediği.
  • İçerik uyarlaması: dil, ölçü birimi, yerel ödeme ve teslimat ibareleri, iade süresi ve garanti ifadesi gibi güven unsurları.

Kodlamayı ilk haftalarda iki kişi bağımsız yapsın ve sonuçları karşılaştırın. İki kodlayıcının sık ayrıştığı bir alan, tanımının netleştirilmesi gerektiğini gösterir; örneğin “ana sayfa vitrini” ile “üst bant” arasındaki sınır her sitede aynı yerden geçmeyebilir. Şema oturduktan sonra tek kodlayıcıyla devam edebilir, ayda bir küçük bir örneklemi yine iki kişiye kodlatarak tutarlılığı izleyebilirsiniz.

Kampanyalar yerel takvime ve yerel saate bağlıdır. Türkiye’de bayram dönemleri ve kasım indirimleri, Birleşik Krallık’ta Noel sonrası indirimler, birçok pazarda kasım sonundaki indirim haftası vitrini kökten değiştirir. Bir kampanyanın başlangıcını yakalamak istiyorsanız ölçümü kendi saatinize göre değil, pazarın yerel saatine göre planlayın. Türkiye saatiyle sabah 06.00’da yapılan bir ölçüm Japonya’da öğle saatine, Kanada’nın doğu kıyısında ise bir önceki günün gece saatlerine denk gelir: yerel gece yarısı başlayan bir kampanya Japonya’da yarım gündür yayındadır, Kanada’da ise henüz başlamamıştır.

Bir ölçüm turunu adım adım yürütmek

Aşağıdaki sıra sabit panelin tek bir turunu anlatır; kesit ölçümde de aynı adımlar daha geniş bir listeyle uygulanır. Amaç, her gözlemin sonradan sorgulanabilir olmasıdır: hangi pazardan, hangi kimlikle, hangi yerel saatte, ne görüldü ve nasıl kaydedildi.

  1. Pazar profilini yükleyin: Her pazar için dil başlığı, beklenen para birimi, saat dilimi ve çerez onayı kararı tek bir profil dosyasında durur. Tur bu profilden başlar; elle ayar yapılmaz.
  2. Çıkışı doğrulayın: Turun başında her proxy kimliğiyle bir IP bilgi servisine istek atın; dönen adresi ve ülkeyi tur kaydına yazın. Beklenen ülke gelmiyorsa o pazarın turunu başlatmayın.
  3. Kimliği gözlemle eşleyin: Sabit panelde her rakip site için atanmış static IP’yi ve ona ait çerez deposunu kullanın; çoklu gözlem ve kesit ölçüm adımlarında dönen havuza geçin.
  4. Yerel saat penceresine uyun: Bütün pazarları aynı yerel saat aralığında ölçün, örneğin yerel saatle 10.00–12.00 arası. Kampanya izlemede pencereyi kampanyanın beklenen başlangıcına göre kaydırın.
  5. Sayfayı açın ve kanıtı alın: Fiyat, stok ve kampanya alanlarını yapılandırılmış veriden ya da sayfa metninden okuyun; vitrin sayfalarında ayrıca tam sayfa ekran görüntüsü alın.
  6. Etiketi çözümleyin: Ham fiyat metnini, para birimi kodunu, vergi ibaresini, taksit ve kargo bilgisini ayrı alanlara yazın; dönüştürmeyi toplama sırasında değil analiz aşamasında yapın.
  7. Hedefe saygılı tempoda kalın: Aynı siteye ardışık istekler arasında sitenin altyapısını yormayacak bir bekleme bırakın ve belirtilmiş hız sınırlarına uyun. 429 yanıtı ya da doğrulama sayfası görürseniz o siteyi bu turdan çıkarın.
  8. Eşik üstü farkları çoklu gözleme gönderin: Önceki turdan belirgin biçimde farklı bir fiyat ya da yeni bir kampanya gördüğünüzde aynı sayfayı dönen havuzdan iki farklı haneyle yeniden açın.
  9. Turu kapatın: Ölçülemeyen gözlemleri “eksik” olarak işaretleyin, tahminle doldurmayın; tur kaydına başlangıç ve bitiş saatini, aktarılan veri miktarını ve hata sayısını yazın.

İkinci ve beşinci adımları bir otomasyona bağlamadan önce komut satırında denemek, ülke ve dil ayarının gerçekten işe yarayıp yaramadığını birkaç dakikada gösterir. Yer tutucuları panelinizdeki bağlantı bilgileriyle değiştirin; ülke seçiminin kullanıcı adına eklenen bir parametreyle mi yoksa panel ayarıyla mı yapıldığını panelde kontrol edin.

Komut satırı: çıkış ülkesi, dil başlığı ve yönlendirme zinciri kontrolü
# Yer tutucuları panelinizdeki bilgilerle değiştirin.
# Desteklenen protokolü (HTTP ya da SOCKS) ve ülke seçim yöntemini panelde kontrol edin.
PROXY="http://KULLANICI:ŞİFRE@GATEWAY:PORT"

# 1) Çıkış adresi ve ülkesi: HEDEF_URL yerine bir IP bilgi servisinin adresini yazın
curl -s -x "$PROXY" "HEDEF_URL"

# 2) Ürün sayfası: pazarın dil başlığıyla, sıkıştırılmış olarak; yanıt başlıklarını ekrana yaz
curl -s --compressed -D - -o urun.html \
  -x "$PROXY" \
  -H "Accept-Language: nl-NL,nl;q=0.9" \
  "HEDEF_URL"

# 3) Yönlendirme zinciri: site sizi başka bir ülke sürümüne gönderiyor mu?
curl -s -L --compressed -o /dev/null \
  -w "son_adres=%{url_effective} kod=%{http_code} bayt=%{size_download}\n" \
  -x "$PROXY" -H "Accept-Language: nl-NL,nl;q=0.9" \
  "HEDEF_URL"

Üçüncü komutun çıktısındaki son adres, görünüm kapısının temelidir: Hollanda çıkışıyla ve Felemenkçe dil başlığıyla istediğiniz sayfa sizi başka bir ülke sürümüne gönderiyorsa, ya ülke çıkışı beklediğiniz gibi değildir ya da site pazarı başka bir sinyalden çıkarıyordur. Bayt değeri de maliyet hesabına girecek gerçek sayfa ağırlığını verir; birkaç ürün sayfasında ölçüp not edin.

Veri kalitesi: bir gözlem ne zaman bulgu sayılır?

Pazar araştırması verisi yanlış olduğunda bile düzgün görünür: tablo dolar, grafik çizilir, sunum hazırlanır. Bu yüzden kaliteyi sonradan değil, her gözlemin rapora girmeden önce geçtiği kapılarla yönetin. Aşağıdaki kapılardan birini geçemeyen gözlem silinmez; işaretlenir ve raporda kullanılmaz. Böylece hangi kapının ne sıklıkla takıldığını da izleyebilirsiniz.

  • Çıkış kapısı: Gözlem, tur kaydında doğrulanmış ülke ve IP bilgisiyle eşleşiyor. Eşleşmeyen gözlem başka bir pazarın görünümü olabilir.
  • Görünüm kapısı: Sayfanın dili, para birimi ve son adresi o pazar için beklenenle aynı. Site sizi ana sürüme ya da başka bir ülke sürümüne yönlendirdiyse gözlem geçersizdir.
  • Eşzamanlılık kapısı: Pazarlar arası karşılaştırmaya giren gözlemler aynı yerel saat penceresinde alınmış. Günler arası karşılaştırma yalnız aynı tasarım içindeki gözlemlerle yapılır.
  • Teyit kapısı: Bir önceki tura göre eşik üstü değişim gösteren gözlem, en az iki farklı haneden aynı sonucu verdi.
  • Kanıt kapısı: Vitrin ve kampanya gözlemlerinin ekran görüntüsü, fiyat gözlemlerinin ham metni saklandı.
  • Denetim kapısı: Her turdan rastgele seçilen küçük bir gözlem grubu, bir kişi tarafından ekran görüntüsüyle karşılaştırılarak elle kontrol edildi.

Denetim kapısı küçük görünür, ama otomatik okumanın sistematik hatalarını yakalayan tek kapıdır. Bir sitenin indirimli fiyatı, üstü çizili eski fiyatın yanına yazdığı yeni bir düzene geçtiğini düşünün: ayrıştırıcı üstü çizili rakamı okumaya devam eder ve gözlemler diğer bütün kapılardan sorunsuz geçer. Haftada birkaç ekran görüntüsüne bakan biri bu hatayı ilk gün görür; bakmayan bir ekip ise rakibin indirim yaptığı haftaları “fiyat sabit” diye raporlar.

Eksik veriyi tahminle doldurmayın. Bir pazarda bir hafta ölçülemeyen ürünün fiyatını önceki haftadan taşımak, o hafta yapılmış bir kampanyayı görünmez kılar. Raporda eksik gözlem oranını pazar ve rakip bazında gösterin; okuyucu hangi karşılaştırmanın zayıf veriye dayandığını bilsin. Bir pazarda eksik oranı sürekli yüksekse, sorun çoğu zaman o pazarın ölçüm temposunda ya da sitenin otomatik erişime yaklaşımındadır ve çözümü kapsamı daraltmaktır.

Yanıltıcı bulgular: belirti, gerçek neden, düzeltme

Pazar araştırmasında en pahalı hatalar bağlantı hataları değil, sorunsuz çalışan bir ölçüm hattının ürettiği yanlış yorumlardır. Aşağıdaki tablo, raporlarda sık karşılaşılan bulgulardan yola çıkar ve her birinin arkasındaki olası yöntem hatasını gösterir. Kimlik doğrulama ve bağlantı sorunları için sitedeki bağlantı hataları rehberine bakabilirsiniz.

Pazar araştırmasında hata → neden → çözüm
Rapordaki belirtiGerçek nedenDüzeltme
Almanya’daki fiyat Türkiye’dekinden beklenmedik ölçüde düşükPazarlardan biri vergi dahil, diğeri vergi hariç esasla okunmuş ya da taksit tutarı ana fiyat sanılmışEtiketi bileşenlerine ayırın, iki pazarı aynı vergi esasına çevirin, peşin fiyatı kullanın
Rakip bir pazarda ürünlerin yarısını satmıyor görünüyor“Stokta yok” ile “bu ülkeye gönderim yok” aynı alana kodlanmışStok ve gönderim kapsamını ayrı alanlarda tutun; gönderim uyarısının metnini saklayın
Aynı ürünün fiyatı her ölçümde farklı çıkıyorSite ziyaretçileri gruplara ayırıp farklı fiyat deniyor ya da önbellekten eski sayfa geliyorFarklı hanelerden çoklu gözlem yapın; fiyatı tek değer yerine gözlenen aralık olarak raporlayın
Bütün pazarlarda aynı dil ve aynı para birimi görünüyorÖnceki turdan kalan bölge çerezi ya da dil başlığı pazarı kilitliyor; çıkış doğru olsa bile site çerezi esas alıyorHer pazar için ayrı çerez deposu kullanın, dil başlığını profilden verin, son adresi kaydedin
Kampanya bir pazarda hiç görünmüyorÖlçüm yerel saatle kampanya başlamadan yapılmış ya da çerez reddi kişiselleştirilmiş bandı gizlemişÖlçüm penceresini yerel saate göre kurun; çerez kararını bütün pazarlarda aynı tutun
Rakip yeni pazara iddialı bir fiyatla girmiş görünüyorFiyatlar kurla birebir çevriliyor; görülen düşüş kur hareketinin yansımasıKur çevirisi testini çalıştırın; çeviri ise farkı fiyat stratejisi olarak değil kur etkisi olarak yazın
Sabit panelde bütün fiyatlar haftadan haftaya küçük oranlarla oynuyorÇeviri yapan bir sitede kur değişimi ya da sabit panel ile kesit ölçümün aynı grafikte birleştirilmesiTasarımları ayrı raporlayın; çeviri yapan sitelerde değişimi kurdan arındırarak gösterin
Static IP ile ölçülen pazar, dönen havuzdan ölçülenden sürekli farklıPanelistin IP’si ya da çerez geçmişi bir test grubuna veya kişiselleştirmeye takılmışÇerez deposunu sıfırlayıp yeniden ölçün; fark sürerse bulguyu çoklu gözlemle doğrulamadan rapora almayın
Bir rakibin verisi aniden boşalıyor, sayfa yerine doğrulama ekranı geliyorÖlçüm temposu ya da kapsamı sitenin kabul ettiği düzeyi aşıyorO siteyi turdan çıkarın, sıklığı ve sayfa sayısını düşürün, kullanım koşullarını yeniden okuyun; korumayı aşmaya çalışmayın

Tablonun ortak dersi şudur: bir bulguyu rapora koymadan önce, aynı sonucun ölçüm yönteminizdeki bir tercihten doğup doğmadığını sorun. Vergi esası, çerez kararı, ölçüm saati ve kimlik türü, rakipten tamamen bağımsız olarak sonucu değiştirebilen dört tercihtir. Bu dördü raporun yöntem notunda yazılıysa, okuyucu da bulguyu doğru bağlamda değerlendirir.

Maliyet hesabı: dört pazar, üç rakip, kırk ürünlük sepet

Türkiye merkezli bir ev tekstili markasının ihracat ekibini düşünelim. Ekip Türkiye, Almanya, Hollanda ve Birleşik Krallık’ta üç rakibi izlemek istiyor: ürün fiyatları için sabit bir panel, kampanyalar için vitrin izlemesi kuruluyor. Fiyatlar ResidentialProxy kataloğundandır; sepet büyüklüğü, sayfa ağırlıkları, tur sayısı ve doğrulama payı ise varsayımdır ve ilk ayın ölçümüyle güncellenmelidir.

  • Varsayım 1: Her pazarda her rakipten 40 ürün izlenir; 4 pazar ve 3 rakiple tur başına 480 ürün sayfası açılır.
  • Varsayım 2: Her pazarda her rakip için ana sayfa ile iki kampanya ya da kategori sayfası, yani tur başına toplam 36 vitrin sayfası açılır.
  • Varsayım 3: Ürün sayfaları yalın istekle okunur ve sıkıştırılmış hâlde ortalama 0,25 MB aktarır. Vitrin sayfaları ekran görüntüsü için tam tarayıcıyla açılır ve görsellerle birlikte ortalama 2 MB aktarır.
  • Varsayım 4: Normal bir ayda haftada iki tur, yani 8 tur yapılır. Kampanya içeren bir ayda bunlara 10 günlük günlük ölçüm eklenir ve tur sayısı 18 olur.
  • Varsayım 5: Çoklu gözlem ve yeniden deneme için yüzde 15 pay eklenir; 1 GB = 1.000 MB alınır.

Bir turun trafiği şöyle hesaplanır: 480 × 0,25 MB = 120 MB ürün sayfası ve 36 × 2 MB = 72 MB vitrin; toplam 192 MB. Normal ayda 8 × 192 MB = 1.536 MB eder; yüzde 15 payla yaklaşık 1.766 MB, yani yaklaşık 1,77 GB. Kampanyalı ayda 18 × 192 MB = 3.456 MB, payla yaklaşık 3,97 GB olur. Aynı panel bütün sayfaları tam tarayıcıyla açsaydı tur başına 516 × 2 MB = 1.032 MB aktarılırdı; normal ayda payla yaklaşık 9,49 GB, kampanyalı ayda yaklaşık 21,36 GB.

Sabit panelist kimlikleri Static IPv4 ile kurulur. Türkiye’de 1 IP aylık 2,25 USD; Almanya, Hollanda ve Birleşik Krallık’ta en küçük paket 5 IP ve 17,5 USD’dir. Dört pazarda birer paket aylık 2,25 + 3 × 17,5 = 54,75 USD eder. Dış pazarlardaki 5’er IP (varsayım olarak), her rakip site için ayrı bir sabit kimlik atamaya ve iki IP’yi yedekte tutmaya yeter. Trafik tarafında birim fiyat, Rotating IPv4’ün 10 GB ve üzeri paketlerinin ortak GB fiyatı olan 1,20 USD’dir.

Aylık maliyet karşılığı (katalog fiyatları, varsayımsal hacim)
KalemNormal ayKampanyalı ayNot
Rotating IPv4 trafiği, karma yöntem (ürün sayfası yalın, vitrin tam tarayıcı)Yaklaşık 1,77 GB; yaklaşık 2,12 USDYaklaşık 3,97 GB; yaklaşık 4,77 USD2 GB paketi 2,5 USD; 10 GB paketi 12 USD
Rotating IPv4 trafiği, bütün sayfalar tam tarayıcıylaYaklaşık 9,49 GB; yaklaşık 11,39 USDYaklaşık 21,36 GB; yaklaşık 25,63 USDKarma yönteme göre yaklaşık 5,4 kat trafik
Static IPv4 panelistler (Türkiye 1 IP; Almanya, Hollanda, Birleşik Krallık 5’er IP)54,75 USD54,75 USDAylık faturalanır; trafikten bağımsızdır
Toplam, karma yöntem ve dört pazarda panelistYaklaşık 56,87 USDYaklaşık 59,52 USDTrafik GB karşılığıyla hesaplandı; paketler tam birim olarak alınır
Toplam, panelist yalnız Türkiye ve Almanya’daYaklaşık 21,87 USDYaklaşık 24,52 USDHollanda ve Birleşik Krallık’ta sabit panel yerine dönen havuzun sticky oturumları

Hesaptan iki sonuç çıkar. Birincisi, bu ölçekte asıl maliyet trafik değil, sabit kimliklerdir: karma yöntemle trafiğin aylık karşılığı birkaç dolarda kalırken dört pazarda panelist tutmak 54,75 USD’dir. Sabit kimliği her pazarda gerekli kılan bir araştırma sorusu yoksa, uzun soluklu paneli en önemli bir ya da iki pazarda static IP ile, diğerlerini dönen havuzun sticky oturumlarıyla kurmak aylık toplamı yarıdan fazla düşürür. İkincisi, tam tarayıcı kararı trafiği yaklaşık 5,4 kat büyütür; ekran görüntüsünü yalnız kanıt gereken sayfalarda almak, sepeti genişletmenin en ucuz yoludur.

Yıllık bakışta, dokuz normal ve üç kampanyalı ay varsayımıyla trafik yaklaşık 27,8 GB eder. Bu ihtiyaç, 20 GB ve 10 GB paketlerinin toplamı olan 30 GB ile 36 USD’ye karşılanır. GB paketleri tek seferlik satılır; geçerlilik koşullarını sipariş adımında kontrol edin ve gerekirse paketi tek seferde değil, ihtiyaç doğdukça parça parça alın.

KVKK, GDPR ve rekabet hukuku: araştırmanın sınırları

Herkese açık bir ürün sayfasını görüntülemek ile o sayfayı sistematik olarak toplamak arasında hukuki ve etik bir fark vardır. Her hedef sitenin kullanım koşullarını ve robots.txt dosyasını okuyun, otomatik erişime kapatılan bölümleri kapsamdan çıkarın ve sitenin belirttiği hız sınırlarına uyun. Rakip resmi bir ürün akışı, ortaklık programı ya da veri hizmeti sunuyorsa o yolu tercih edin. Residential bir IP kullanmak bu kuralların hiçbirini ortadan kaldırmaz; CAPTCHA, doğrulama ekranı ya da tarayıcı parmak izi kontrolü gibi korumaları aşmaya yönelik her yöntem bu rehberin kapsamı dışındadır.

Kişisel veriler açısından ölçüt amaçtır. Fiyat, stok, kampanya ve ürün içeriği kişisel veri değildir; ancak ekran görüntüleri ve sayfa kopyaları farkında olmadan kişisel veri taşıyabilir: ürün yorumlarını yazan kişilerin adları, pazar yerlerindeki bireysel satıcıların ad ve iletişim bilgileri, soru-cevap bölümlerindeki kullanıcı adları. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun genel ilkeleri, verinin belirli, açık ve meşru bir amaçla, amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü işlenmesini ister. AB pazarlarında ölçüm yapıyorsanız GDPR’ın veri en aza indirme ilkesi de aynı yönü gösterir; Birleşik Krallık’ta da benzer bir düzenleme yürürlüktedir. Pratikte bu, yorum ve satıcı alanlarını hiç toplamamak, ekran görüntülerinde bu bölümleri kırpmak ya da maskelemek ve ham sayfa kopyalarını belirli bir süre saklayıp silmek demektir.

Rekabet hukuku tarafında, herkese açık fiyatları kendi kararlarınız için izlemek tek taraflı bir piyasa gözlemidir. Riskli olan, verinin nasıl kullanıldığıdır. Toplanan rakip fiyatlarını başka bir rakiple paylaşmak, sektör içinde ortak bir fiyat havuzu kurmak ya da otomatik fiyatlama kurallarını rakiplerle uyumlu hareket edecek biçimde tasarlamak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında uyumlu eylem şüphesi doğurabilir. Üreticiler için ayrı bir dikkat noktası vardır: bayilerin satış fiyatlarını izleyip belirli bir fiyatın altına inenlere yaptırım uygulamak, yeniden satış fiyatının belirlenmesi olarak değerlendirilebilir. Araştırma verisini fiyat kararlarına bağlamadan önce kullanım kurallarını hukuk danışmanınızla birlikte yazın.

Son olarak, topladığınız ürün metinleri ve görseller rakibin içeriğidir. Analiz için saklamak ayrı, kendi sitenizde ya da kataloğunuzda yeniden kullanmak ayrıdır; ikincisi telif ve haksız rekabet sorunları doğurur. Hesap gerektiren alanlarda yalnız kendi gerçek hesaplarınızı, o hesabın koşullarına uygun biçimde kullanın. Araştırma için sahte hesap açmayın; sepete ürün ekleyip siparişi yarıda bırakan otomasyonlar kurmayın, çünkü bunlar hedefin stok ve analitik verisini bozar.

Raporu paylaşmadan önce kontrol listesi

Aşağıdaki liste ölçüm hattına değil, araştırmanın çıktısına bakar. Bulguları yönetimle, satış ekibiyle ya da ihracat ortaklarınızla paylaşmadan önce her maddeyi işaretleyin; işaretlenemeyen madde, raporun yöntem notunda açıkça belirtilmelidir.

  • Her pazar için hangi görünümün ölçüldüğü yazılı: oturum açılmamış yerel ziyaretçi, çerez kararı ve dil profili.
  • Pazar listesi yerelleştirme testinden geçti; fark göstermeyen pazarlar sürekli ölçümden çıkarıldı ya da gerekçesiyle tutuldu.
  • Sepet kategori, fiyat bandı ve ürün rolüne göre tabakalı; pazarlar arası eşleştirme üretici kodu ya da model numarasıyla yapıldı.
  • Pazarlar arası karşılaştırmalar aynı yerel saat penceresindeki gözlemlerden geliyor.
  • Fiyatlar tek bir vergi esasına çevrildi; taksit, kargo ve üye fiyatı ayrı alanlarda tutuluyor.
  • Kur çevirisi testi yapıldı; çeviri yapan rakiplerde pazar farkı kur etkisi olarak raporlandı.
  • Eşik üstü değişimler en az iki farklı haneden teyit edildi; fiyatı dalgalanan ürünler aralık olarak gösterildi.
  • Kampanya bulgularının ekran görüntüsü var ve hepsi aynı kodlama şemasıyla işlendi.
  • Eksik gözlem oranı pazar ve rakip bazında raporda yer alıyor; eksikler tahminle doldurulmadı.
  • Static ve rotating kullanımı, ölçülen trafik ve aylık maliyet tur kayıtlarıyla eşleşiyor.
  • Yorum ve satıcı bilgileri toplanmadı; ekran görüntülerinde kişisel veriler maskelendi, saklama süresi belirlendi.
  • Verinin kimlerle paylaşılacağı ve fiyat kararlarında nasıl kullanılacağı hukuk görüşüyle yazıya döküldü.

Bu liste tamamlandığında elinizdeki veri yalnız bir fiyat tablosu değil, her pazarın yerel müşterisinin ne gördüğünün belgelenmiş bir kaydıdır. Böyle bir rapor, bir sonraki çeyrekte aynı yöntemle tekrarlandığında da karşılaştırılabilir kalır. Pazar araştırmasının asıl değeri tek bir ölçümden değil, aynı yöntemle yapılmış ölçümlerin üst üste konabilmesinden gelir.

İlgili rehberler

Sonraki adım

Önce küçük bir paketle ölçün

Hedef ülkeyi seçin, küçük bir paketle sonuçları kaydedin, sonra hacmi büyütün.